به آخرین تبلیغاتی که در یادتان مانده فکر کنید. چه چیزی باعث شده آن تبلیغ در خاطر شما باقی بماند؟ این پاسخی است که هر تبلیغکنندهای به دنبال یافتن آن است.
معمولاً تبلیغاتی که خندهدار یا بامزه هستند، بیشتر به خاطر سپرده میشوند؛ اما آیا این فرمول، برای تمام مصرفکنندگان و تمام محصولات جواب میدهد؟
بیایید ببینیم دادههای اخیر درمورد تبلیغات بهیادماندنی چه چیزی را نشان میدهند.
فایل صوتی بلاگ
تبلیغات بهیادماندنی (Memorable Advertisement) چیست؟
تبلیغات هم هنر است و هم علم.
یکی از وجوه علم بازاریابی که اغلب مورد مطالعه قرار میگیرد، موضوع چگونگی ایجاد تبلیغات بهیادماندنی است؛ بهطور خاص، چرا برخی تبلیغات در ذهن میمانند و برخی دیگر از حافظه گم میشوند؟
مغز ما فضای خودآگاه محدودی دارد. بنابراین، روی چیزهایی تمرکز میکنیم که توجهمان را جلب میکند (چیزهایی که از نظر احساسی یا شخصی مرتبطاند) و تمایل داریم باقی چیزها را فراموش کنیم. این ویژگی مغز باعث میشود که تنها روی اجزای قانعکنندۀ یک تبلیغ تمرکز کنیم. این تأثیر معمولاً در پاسخ به تبلیغات ویدیویی و تبلیغات تلویزیونی بروز میکند؛ توجه ما به جنبههای احساسی یا مرتبطتر جلب میشود و از بخشهای دیگر منحرف میشویم. درنتیجه، فقط بخشهای قدرتمند تبلیغات را به یاد میآوریم و درظاهر، مغز مقصر این وضعیت است.
بنابراین، نکتۀ پراهمیت این است که بهمنظور دستیابی به تبلیغات بهیادماندنی، جنبۀ احساسی یا مرتبط را به مهمترین بخشهای تبلیغات خود اضافه کنند. بدین ترتیب، احتمال بیشتری وجود دارد که این بخشها (اجزا، صحنهها) دیده و به خاطر سپرده شوند. چنانچه این بخشها، برند و مزایای آن را برجسته کند، پیام برند در ذهن بینندگان باقی خواهد ماند.
چرا مصرفکنندگان تبلیغات را به خاطر میآورند؟
ما 281 مصرفکنندۀ آمریکایی را مورد بررسی قرار دادیم و از آنها خواستیم به آخرین آگهیای که دیدهاند و آنچه آن را بهیادماندنی کرده است فکر کنند. پاسخدهندگان میتوانستند فقط یک دلیل را برای بهخاطرسپردن تبلیغ انتخاب کنند. این تحقیقات نشان داد که خندهدار و بامزهبودن تبلیغات، اولین دلیلی است که باعث میشود تبلیغات برای بینندگان بهیادماندنی شوند.
دومین دلیل هم میزان اطلاعات مفیدی است که تبلیغ در اختیار آنها گذاشته بود. دلایل دیگر، هرکدام کمتر از 8درصد از پاسخها را تشکیل میدادند. برخی آگهی را به خاطر میآوردند، چون محصول ارائهشده برایشان کاربردی به نظر میرسید (7درصد)، برخی دیگر چون آگهی داستان جالبی را بیان میکرد (4درصد)، یا دارای یک عنصر جذاب مانند موسیقی یا تصویرسازی خاص بود (4درصد).
سایر دلایلی که جامعۀ آماری برای بهخاطرآوردن یک تبلیغ عنوان کردند هم عبارتاند از:
- تیزر تبلیغاتی کاراکترهای داستانی جالبی داشت (3درصد)؛
- تیزر تبلیغاتی اکشن و ماجرایی بود (3درصد)؛
- تبلیغ باعث ناراحتیشان شده بود (2درصد)؛
- موضوع و محصول تبلیغی برایشان جالب و موردعلاقهشان بود (2درصد)؛
- یک سلبریتی یا کارشناس شناختهشده و مشهور در تیزر بازی میکرد (2درصد)؛
این نظرسنجی همچنین نشان داد که کمترین دلیل محبوبیت برای موفقیت آگهی، کیفیت آن است. یعنی فرقی نمیکرد که بودجۀ بالایی برای ساخت آن صرف شده بود یا بودجۀ کم. درهرصورت، همچنان معیارهای بالا تعیینکنندۀ میزان محبوبیت و ماندگاری تبلیغ در ذهن مخاطبان بود. حتی ممکن است تبلیغاتی که بهعنوان تیزری با بودجۀ بالا ساخته میشوند، بر درک بیننده از برند تأثیر منفی بگذارند.
مدیرعامل Tiku Raval میگوید: «گاهی ماهیت تبلیغات میتواند باعث شود که مصرفکنندگان فکر کنند که با یک شرکت معتبر و کاربلد طرف نیستند. برای همین هم، این برند اخیراً استراتژی تبلیغات خود را با ظاهری تازه و جدید تغییر داده است. البته این برند بدون سروصدا هم این کار را انجام نداد؛ بهنوعی از داستان فیل در اتاق تاریک کمک گرفتند و نشان دادند که چگونه یک تبلیغ میتواند تصویر غلطی از برند و محصول نشان بدهد.»
برگردیم به نتایج تحقیق؛ خب، ۸درصد از پاسخدهندگان گفتهاند که آگهی را به دلایل دیگری غیر از گزینههای مطرحشده به خاطر میآورند.
یکی از این دلایل میتواند این باشد که در تبلیغات از ترس استفاده شده است! اساساً این شیوۀ تبلیغاتی یک تاکتیک رایج در بازاریابی است. بهویژه تبلیغاتی که هدفشان تغییر عادات کاربر یا دعوت از آنها برای انجام یک کار است؛ مثلاً رأیدادن یا سیگارنکشیدن.
حالا که نتایج این نظرسنجی را با هم مرور کردیم، بهتر است نگاهی هم داشته باشیم به دو مورد از محبوبترین و مؤثرترین استراتژیهایی که امروزه در تبلیغات استفاده میشوند، و نحوۀ کارکرد آنها برای جلب نظر مصرفکنندگان را بررسی کنیم:
استفاده از طنز در تبلیغات
در جمعبندی برترین تبلیغات YouTube در دو سال گذشته، از ۹ تبلیغی که در ردۀ عالی و بهترین رتبهبندی شده بودند، ۵ مورد خندهدار و بامزه بودند. تحقیقات ما هم نشان داد که بهیادآوردن تبلیغاتی که از طنز استفاده میکنند راحتتر است و مصرفکنندگان معمولاً تبلیغاتی را ترجیح میدهند و به یاد میآورند که باعث خندۀ آنها میشود. بهطور مشابه، بررسی تبلیغات موفق مدرسۀ سوپر کالس 2021 Kellogg هم نشان میدهد که شش تبلیغ از ۹ تبلیغی که نمره A دریافت کردند، طنز یا به اصطلاح امروزی فان بودند.
اما سؤال این است که چرا؟ درحقیقت ایدههای طنز وقتی درست اجرایی شوند، مخاطبان را از طریق تجربیات مشترک گرد هم میآورند. این کارکرد دقیقاً همان چیزی است که میم مارکتینگ براساس آن شکل گرفته است. از طرف دیگر، بامزهبودن یک داستان تبلیغاتی به افراد اجازه میدهد استرسهای خود را فراموش کنند.
البته حتماً ایدههای طنز تبلیغاتی را باید بهدرستی اجرایی کنیم. در غیر این صورت، تبلیغ حکم یک بحران روابط عمومی را پیدا میکند! در سال 2020 و در اوج بحران کووید-19، بسیاری از برندها تبلیغاتشان را متوقف کردند و از تبلیغات طنز هم بهطور کلی اجتناب کردند؛ زیرا بسیاری از مصرفکنندگان، شوخی در چنین شرایطی را نامناسب میدانستند. بااینحال، درحالیکه شرایط با وجود بیماری همهگیر بسیار دشوار بود، ایدهها و استراژیهای طنزی هم وجود داشت که میتوانست بهخوبی به تبلیغات در اوج پاندمی کمک کند.
در همین رابطه مدیر خلاقیت اجرایی، دیو هاننکن از آژانس تبلیغاتی هافمن یورک، مقالهای نوشت و در آن برخی از تجربیات مشترک ما در مدت همهگیری و قرنطینه و… را برجسته کرد؛ ازجمله کار از خانه، پختن نان موزی، گذراندن وقت بیشتر با بچهها و حیوانات خانگی. برای استفادۀ درست از طنز هم اصلیترین فاکتور، یافتن همین زمینۀ مشترک و مانور روی آن است. اما اگر با چیزی بیش از حد منحصربهفرد و شخصی شوخی کردید، آنوقت است که میتوانید روی صندلی داغ برای پاسخگویی به بحران روابط عمومی، قرار بگیرید.
استفاده از آموزش در تبلیغات
در ابتدای سفر خرید یک محصول یا خدمات، مصرفکنندگان معمولاً از راهحل مشکلات خود آگاه نیستند. آنها ممکن است چالشهایی را که با آن روبهرو هستند بشناسند، اما احتمالاً راهحلهای درست حل آنها را نمیدانند. برای همین هم هست که آموزش میتواند ابزاری مؤثر در ایجاد اعتماد برای مخاطبان هدف شما و کمک به آنها در حرکت بهسمت خریدی آگاهانه و درست باشد.
دادههای یک نظرسنجی تبلیغاتی Clutch در سال 2018 نشان داد که مصرفکنندگان میخواهند تبلیغات چیزی به آنها بیاموزد. حدود ۵۱درصد از پاسخدهندگان گفته بودند که از یک تبلیغ مشخص بدشان میآید، چون آن آگهی ابداً هیچ اطلاعات و آگاهیای به آنها نمیدهد. درحقیقت، بینندگان میخواهند یک تیزر تبلیغاتی به آنها دربارۀ محصول، برند و حتی صنعت توضیح بدهد.
تبلیغات مبتنی بر آموزش میتواند بهویژه برای برندهای معتقد به توسعۀ پایدار که حقایقی دربارۀ محیطزیست را در تبلیغات خود به اشتراک میگذارند و توضیح میدهند که شرکت آنها برای رسیدگی به آن چه میکند، بهترین بازدهی و عملکرد را داشته باشد. این شرکتها هدف اصلی خرید برای مصرفکنندگانی هستند که برای مسئولیت اجتماعی ارزش قائل هستند و براساس آن تصمیمات خرید میگیرند.
طبق گزارشی که در سال 2019 منتشر شده، حدود 46درصد از مصرفکنندگان امروزی دقیقاً چنین درخواستی از برندهای موردعلاقهشان دارند. آموزش همچنین میتواند در تبلیغاتی که هدفشان ترویج یک عمل یا تغییر رفتار است، مؤثر باشد. پس درست است که طنز راهی عالی برای جلب توجه مخاطبان است، اما تنها راه جذب مخاطب نیست.
چه چیزی ممکن است تأثیری در بهخاطرسپردن یک تبلیغ نداشته باشد؟
ازجمله مواردی که به نظر نمیرسد تأثیری بر میزان بهیادماندنیبودن تبلیغات برای مخاطبان داشته باشد، میزان بودجه (کم یا زیاد) تبلیغات است. تقریباً فقط یکدرصد از پاسخدهندگان نظرسنجی ما میگویند که تبلیغات را بهخاطر صرف هزینههای بالا یا کمخرجبودن به خاطر میآورند. همچنین، استفاده از تصاویر و عکسهای افراد مشهور هم چندان بهکارِ ماندگارکردن تبلیغات نمیآید. فقط 2درصد از پاسخدهندگان میگویند که یک تبلیغ را بهخاطر یک فرد مشهور یا متخصص در آن به یاد میآورند.
این نتایج نشان میدهد که بودجه و کاراکترهای مشهور میتوانند تأثیر کمی بر کیفیت یا خاطرهانگیزبودن آگهی شما داشته باشند؛ اما آموزشدادن یا گفتن داستانی متقاعدکننده به بینندگان آگهی درمورد برند یا محصولتان، تأثیرگذارتر است.
چه چیزی یک تبلیغ را بهیادماندنی میکند؟
مطالعات متعدد نشان میدهد که اکثریت قریببهاتفاق تبلیغات، یا به خاطر نمیآیند یا به برندی غیر از برند تبلیغکننده نسبت داده میشوند.
مطالعهای که توسط Ipsos در ایالاتمتحده آمریکا انجام شد، این رقم را 84٪ اعلام میکند. این حقیقت فقط مختص تبلیغات تلویزیونی نیست، بلکه تبلیغات در سایر پلتفرمهای رسانهای را نیز شامل میشود. ممکن است بگویید 84٪ رقمی نومیدکننده است، اما سعی کنید بهعنوان یک فرصت به آن نگاه کنید؛ اینکه تبلیغات شما میتواند جزئی از آن 16درصدی باشد که به خاطر سپرده میشوند. برای بررسی اجزا و عناصر تبلیغات بهیادماندنی، لازم است ابتدا «داراییهای متمایز برند» را به یاد بیاوریم:
- لوگو (Logo)؛
- اسلوگان (Slogan)؛
- شعار (Tagline)؛
- شخصیتها (Characters)؛
- افراد مشهور (Celebrities)؛
- نشانههای صوتی (Audio Cues) ازجمله جینگلها (Jingle)؛
- تایپوگرافی (Typography)؛
- موسیقی (Music)؛
- شکل بستهبندی (Package Shape)؛
- رنگ (Color).
به گفتۀ فوربس، بهترین تبلیغات با بهکارگیری تعدادی عنصر خاص ایجاد میشوند. برخی از این عناصر عبارتاند از: طنز، یک جینگل یا شعار، یک شخصیت نمادین و برخی معیارهای ایجاد تمایز برای بهیادماندنیکردن تبلیغ در ذهن مصرفکننده و منحصربهفردکردن آن.
همچنین، طبق مطالعۀ Ipsos، مؤثرترین داراییهای برند در بهیادماندنیترکردن تبلیغات تلویزیونی، نشانههای صوتی و شخصیتها هستند.
همانطور که نمودار بعد نشان میدهد، هردوی این عناصر توسط اقلیت کوچکی از تبلیغکنندگان استفاده میشوند. درواقع، تصمیمهای تبلیغکنندگان در راستای بهیادماندنیکردن تبلیغاتشان نیست و اغلب آن را نادیده میگیرند.
قبل از اینکه اعتبار زیادی برای این مطالعات قائل شویم، باید 2 نکته را به یاد داشته باشیم:
- تبلیغات بهیادماندنی و تبلیغات اثربخش یک چیز نیستند. بهیادماندنیبودن، عنصری مهم در اثربخشی تبلیغات است، اما مترادف با آن نیست. تبلیغات بهیادماندنی زیادی وجود داشته که شکست بزرگی خوردهاند.
- در این تحقیق، یک عنصر مهم در موفقیت تبلیغات، پوشش داده نشده است و آن، قدرت داستانسرایی آن آگهی است. تعیین کمیت این عنصر دشوار است و در چنین مطالعاتی، بهندرت نشان داده میشود.
از طرفی، در یکی از تحقیقات اخیر، Hubspot تعداد 281 مصرفکنندۀ آمریکایی را مورد بررسی قرار داد و از آنها خواست به آگهی اخیری که دیدهاند و آنچه آن تبلیغات را بهیادماندنی کرده است فکر کنند. پاسخدهندگان اجازه داشتند تنها یک پاسخ را انتخاب کنند.
تحقیق Hubspot دربارۀ عناصر تبلیغات بهیادماندنی نشان داد که:
- خندهداربودن تبلیغات (35%) اولین عاملی است که یک تبلیغ را برای مخاطبان بهیادماندنی میکند؛
- دومین عامل، ارزشمندبودن اطلاعات ارائهشده (18%) در آگهی است؛
- سومین عامل، شادبودن تبلیغات (9%) است.
گزینههای باقیمانده هرکدام کمتر از 8٪ پاسخها را در بر میگیرد. برخی افراد بیان داشتند یک آگهی را به خاطر میآورند زیرا:
- محصول ارائهشده باارزش به نظر میرسید (7%)؛
- داستان جالبی را بیان میکرد (4%)؛
- دارای عنصری جذاب مانند جینگل یا شعار (4%) بود.
براساس تحقیق Hubspot دربارۀ تبلیغات بهیادماندنی، دلایل دیگر شامل موارد زیر است:
- وجود شخصیتهای جالب در داستان تبلیغ (3%)؛
- داشتن کنش بالا (تبلیغات پرجنبوجوش) (3%)؛
- غمانگیزبودن تبلیغ (2%)؛
- علاقۀ مخاطب به موضوع تبلیغ (2%)؛
- حضور فردی مشهور (سلبریتی) یا کارشناسی شناختهشده در تبلیغ (2%).
تنها 1٪ از پاسخدهندگان گفتند که تبلیغات را به دلیلِ بودجۀ بالا یا پایینِ آن به خاطر میآورند. درواقع، به نظر میرسد که بودجه نقش تعیینکنندهای در ایجاد تبلیغات بهیادماندنی ندارد.
در این میان، 8٪ از پاسخدهندگان نیز گفتند که آگهی را به دلایل دیگری به خاطر میآورند. یکی از این دلایل، استفاده از ترس در آگهی است، که یک تاکتیک رایج تبلیغاتی محسوب میشود؛ بهویژه در آن دسته از تبلیغاتی که هدفشان تغییر عادات کاربر یا دعوت از آنها برای انجام اقداماتی مانند رأیدادن، ترک سیگار یا احترام به محیطزیست است.
برای آشنایی بیشتر با این تاکتیک میتوانید این مطلب را بخوانید: تبلیغات احساسی (Emotional Advertising) چیست؟
چگونه کلیدیترین عناصر را برای ایجاد تبلیغات بهیادماندنی بهکار بگیریم؟ (معرفی 5 عنصر کلیدی)
اکنون که نتایج چند تحقیق معتبر دربارۀ تبلیغات بهیادماندنی را مرور کردیم، میخواهیم 5 مورد از محبوبترین (و مؤثرترین) عناصری که برای بهیادماندنیکردن تبلیغات استفاده میشوند و نحوۀ کار آنها را بررسی کنیم.
1) استفاده از طنز در تبلیغات
در جمعبندی برترین تبلیغات یوتیوب در دو سال گذشته، 5 آگهی از 9 تبلیغ برتر، خندهدار بودند. یک نظرسنجی تبلیغاتی در سال 2018 نشان داد که مصرفکنندگان، تبلیغاتی را ترجیح میدهند (و به یاد میآورند) که باعث خندۀ آنها بشود. بهطور مشابه، 6 آگهی از 9 تبلیغی که نمرۀ A را در بررسی تبلیغاتی مدرسۀ سوپر باول Kellogg در سال 2021 دریافت کردند، طنزآمیز بودند.
همۀ این آمار چه دلیلی میتواند داشته باشد؟ طنز، آن هم وقتی درست انجام شود، افراد را از طریق تجربیات مشترک گرد هم میآورد.
طنز به افراد اجازه میدهد استرسهای خود را فراموش کنند. این همان چیزی است که میم مارکتینگ براساس آن بنا شده است.
میمها معمولاً مرتبط و خندهدارند. بازاریابی میم در حال حاضر بسیار بزرگ است و تعدادی از برندهای معتبر از این شیوه استفاده میکنند. نکتۀ مهم طنز این است که باید آن را درست بهکار بگیرید، وگرنه احتمال دارد در روابط عمومی خود دچار بحران شوید. بهطور مثال، در سال 2020، در اوج بحران COVID-19، برندهای بسیاری از تبلیغات طنز اجتناب کردند، زیرا بسیاری از مردم آن را نامناسب میدانستند.
برای ساختن یک تبلیغ طنز، مهمترین کاری که باید بکنید این است: یک زمینۀ مشترک بیابید و آن را گسترش دهید. همچنین، این زمینۀ مشترک باید با برند شما مرتبط باشد.
2) استفاده از آموزش در تبلیغات
آموزش میتواند ابزار مؤثری برای جلب اعتماد مخاطبان هدف و کمک به آنها در سفر مشتری باشد. دادههای نظرسنجی تبلیغاتی Clutch در سال 2018 نشان داد که مصرفکنندگان انتظار دارند تبلیغات چیزی به آنها بیاموزد و اطلاعاتی دربارۀ محصول، برند و حتی صنعت در خود داشته باشد. 51٪ از پاسخدهندگان گفتند که یک تبلیغ را نمیپسندند، به این دلیل که اطلاعاتی در خود ندارد.
تبلیغات مبتنی بر آموزش بهویژه برای برندهایی مفید است که حقایقی دربارۀ محیطزیست را در تبلیغات خود به اشتراک میگذارند و توضیح میدهند که شرکتشان برای پایداری محیطزیست چه کارهایی میکند. آنها به مصرفکنندگانی که به مسئولیت اجتماعی اهمیت میدهند و براساس آن تصمیمگیری میکنند – که طبق گزارش سال ۲۰۱۹ حدود ۴۶٪ از مصرفکنندگان است- متوسل میشوند.
آموزش همچنین میتواند در تبلیغاتی که هدفشان ترویج یک عمل یا تغییر نگرش و رفتار است، مؤثر باشد.
3) استفاده از داستانسرایی
بهترین تبلیغات در طول 30 ثانیه، 45 ثانیه، کمتر یا بیشتر، یک قوس روایی را تکمیل میکنند، که با یک احساس غالب به پایان میرسد.
این احساس غالب میتواند خوشحالی، غم و اندوه، همدلی، دلتنگی، ترس و… باشد. اما این احساسات در دلِ داستان آن تبلیغ به مخاطب منتقل میشود. از طریق داستانسرایی میتوانید زمینهچینی لازم را برای ایجاد تأثیر بیشتر و پایدارتر روی مخاطب انجام دهید و درنهایت، به تبلیغات بهیادماندنی دست یابید.
4) جذابیت بصری و شنیداری
هرگز نمیتوان جذابیت یک تبلیغ زیبا را نادیده گرفت. فقط یک لحظه به تبلیغات اپل فکر کنید؛ عکسهای مینیمالیستی و درخشان، با موسیقیای که تکمیلکنندۀ تأثیر آن است. شما تبلیغات اپل را فراموش نمیکنید، حتی اگر بهمعنای واقعی کلمه هیچ اتفاق خاصی در آن نیفتد.
جذابیت حسی یک آگهی همواره تعیینکننده است. همهچیز، از بازیگران گرفته تا سبک عکسها، ویرایش، برش و موسیقی نهایی باید بهطور همزمان با یکدیگر کار کنند تا مخاطب بتواند از این تجربۀ حسی لذت ببرد و آن را به خاطر بسپارد.
5) جینگلهای شگفتانگیز
جینگلهای تبلیغاتی ابزاری مؤثر برای تبلیغ یک محصول یا خدمات خاص هستند که تأثیری بهیادماندنی در ذهن ما برجای میگذارند. جینگل یا برندآوا، با هدف ماندگاری در ذهن مخاطب تولید میشود. جینگلها خیلی سریع با مخاطبان ارتباط برقرار میکنند، جذاب و سرگرمکنندهاند و به خاطر وجود ریتم و قافیه در اشعار و الگوهای زیروبم، بهراحتی در مغز رمزگذاری میشوند. درنتیجه، در ناخودآگاه مخاطبان جای میگیرند و حتی سالها بعد به یاد آورده میشوند.
و درنهایت، آیا محصولتان خوب کار میکند؟
حتی بهترین تبلیغات نمیتوانند یک محصول وحشتناک را نجات دهند. اگر محصول شما باارزش و مفید باشد، یک تبلیغ بهیادماندنی بهتر عمل میکند؛ بنابراین، قبل از صرف بودجۀ زیاد برای خلق تبلیغات بهیادماندنی، نگاهی دوباره به محصول خود بیندازید: آیا محصولتان مناسب است؟ خوب کار میکند؟ آیا میتواند زندگی را برای مصرفکنندگان آسان کند؟ اگر جواب «بله» است تبریک میگوییم، محصول شما شایستۀ داشتن یک تبلیغات بهیادماندنی است. آژانس تبلیغات آنلاین صباویژن میتواند در ساختن این تبلیغات بهیادماندنی به شما کمک کند.
ایجاد تبلیغات جذاب و بهیادماندنی مستلزم شناخت مخاطبان خود، درک نیازهای آنها و یافتن زمینههای مشترکی است که با آنها شوخی کنید.
5) جینگلهای شگفتانگیز