کلیک فراد (Click Fraud) چیست؟

هیچ‌چیز به اندازۀ هدررفتن منابع تبلیغاتی به‌دلیل کلیک‌های تقلبی در دنیای تبلیغات آنلاین نگران‌کننده نیست. زمانی‌که بودجه‌های هنگفتی صرف تبلیغات دیجیتال می‌شود، هر کلیک جعلی‌ای که موجب افزایش هزینه‌ها و کاهش بازدهی تبلیغاتی شود، می‌تواند زیان جدی‌ای برای کسب‌وکارها ایجاد کند. از آن‌جایی که بسیاری از برندها به دنبال جذب مشتریان واقعی از طریق تبلیغات کلیکی هستند، این نوع تقلب می‌تواند تأثیرات منفی گسترده‌ای بر عملکرد مالی و تحلیل‌ داده‌های آن‌ها بگذارد.

در این مطلب از وی‌پدیا، به چیستی کلیک فراد، تأثیر آن بر کسب‌وکارها و راهکارهای شناسایی و مقابله با این نوع تقلب در تبلیغات کلیکی می‌پردازیم.

تقلب تبلیغاتی یا کلیک فراد (Click Fraud) چیست؟

کلیک فراد به هر نوع کلیک عمدی و غیرواقعی روی تبلیغات آنلاین اطلاق می‌شود که معمولاً با هدف سودجویی یا آسیب زدن به رقبا انجام می‌گیرد. این نوع تقلب بیشتر در تبلیغات کلیکی رخ می‌دهد؛ جایی‌که هر کلیک هزینه‌ای برای کسب‌وکار در پی دارد.

کلیک‌های تقلبی ممکن است توسط انسان، ربات یا حتی بدافزارها انجام شوند. در برخی موارد، افرادی در قالب مزرعه‌های کلیک (Click Farms) با کلیک‌های دستی، ترافیک مصنوعی تولید می‌کنند یا ربات‌ها به‌صورت خودکار کمپین‌های تبلیغاتی را هدف می‌گیرند. حتی ممکن است برخی رقبا، با هدفِ خالی‌کردن بودجۀ تبلیغاتی شما، دست به چنین اقداماتی بزنند.

بر اساس گزارشی در سال ۲۰۲۳، حدود ۸۸ میلیارد دلار از بودجۀ تبلیغات دیجیتال به‌دلیل کلیک‌های تقلبی از بین رفته است. پیش‌بینی می‌شود این رقم تا سال ۲۰۲۸ به ۱۷۲ میلیارد دلار برسد. همچنین، آمارها نشان می‌دهند که حدود ۱۸٪ از کل بازدیدهای تبلیغاتی جعلی‌اند و در سه‌ماهۀ پایانی سال ۲۰۲۳، نزدیک به ۳۴٪ از ترافیک دسکتاپ‌ها را کلیک‌های نامعتبر تشکیل داده‌اند. این داده‌ها به‌وضوح نشان می‌دهند که کلیک فراد تنها یک چالش فنی نیست، بلکه تهدیدی جدی برای بودجه و اثربخشی کمپین‌های تبلیغاتی به‌حساب می‌آید.

تأثیر تقلب تبلیغاتی بر کسب‌وکارها

تقلب تبلیغاتی مستقیماً بودجۀ بازاریابی کسب‌وکارها را هدف می‌گیرد. زمانی‌که بخشی از کلیک‌ها توسط ربات‌ها، رقبا یا مزرعه‌های کلیک انجام می‌شود، برند بدون دستیابی به مشتری واقعی، مجبور به پرداخت هزینه می‌شود. این اتفاق نه‌تنها باعث هدررفت سرمایه می‌شود، بلکه داده‌های تحلیلی کمپین را نیز گمراه می‌کند. برای مثال، ممکن است یک کمپین، ظاهراً نرخ کلیک بالایی داشته باشد، اما نرخ تبدیل واقعی آن پایین بماند.

این نوع تقلب می‌تواند اعتماد به تبلیغات دیجیتال را کاهش دهد و در بلندمدت موجب تغییر نگرش برندها نسبت به سرمایه‌گذاری در این حوزه شود.

در درازمدت، کلیک‌های تقلبی ممکن است استراتژی‌های بازاریابی را نیز مختل کنند. وقتی برندها نتوانند به داده‌های واقعی برای تصمیم‌گیری اعتماد کنند، احتمال دارد در بودجه‌بندی، انتخاب کانال تبلیغاتی و طراحی کمپین‌ها مسیر نادرستی را در پیش بگیرند. همچنین، تیم‌های بازاریابی به‌جای تمرکز بر بهینه‌سازی تجربۀ مشتری، ناچارند منابع خود را صرف مقابله با تقلب و تحلیل داده‌های مخدوش کنند. این روند ممکن است به فرسودگی تیم‌ها و کاهش بهره‌وری منجر شود.

انواع کلیک فراد در تبلیغات

در ادامه با انواع مختلف کلیک فراد و نحوۀ وقوع آن‌ها آشنا می‌شوید:

• کلیک‌های دستی رقبا: در این روش، رقبا یا افرادی که برای این کار استخدام شده‌اند، به‌طور عمدی روی تبلیغات کلیک می‌کنند تا بودجۀ تبلیغاتی برند هدف، زودتر به پایان برسد.

• کلیک‌های خودکار (رباتیک): ربات‌ها یا اسکریپت‌ها به‌صورت خودکار و در مقیاس انبوه، کلیک‌های غیرواقعی تولید می‌کنند. این نوع تقلب اغلب توسط شبکه‌های سازمان‌یافته اجرا می‌شود.

• تقلب در اپلیکیشن‌های موبایل (Click Injection یا Click Flooding): برخی اپلیکیشن‌های مشکوک در پس‌زمینۀ دستگاه کاربر اجرا می‌شوند و بدون اطلاع او روی تبلیغات کلیک می‌کنند. این کلیک‌ها ممکن است پیش یا هم‌زمان با کلیک واقعی کاربر ثبت شوند تا پاداش یا نصب به‌نام متقلب ثبت گردد.

روش‌های رایج تقلب تبلیغاتی

متقلبان از روش‌های گوناگون و گاه پیچیده‌ای برای فریب سیستم‌های تبلیغاتی استفاده می‌کنند. در ادامه، برخی از رایج‌ترین آن‌ها را مرور می‌کنیم:

• بات‌نت‌ها (Botnets): شبکه‌ای از دستگاه‌های آلوده است که بدون آگاهی کاربران، به‌صورت خودکار روی تبلیغات کلیک می‌کنند. به‌دلیل پراکندگی IP، شناسایی این حملات دشوار است.

• تزریق کلیک (Click Injection): تکنیکی رایج در اپ‌های موبایلی است که کلیک جعلی را پیش از نصب واقعی ثبت می‌کند تا سهم نصب را به خود اختصاص دهد.

• حملۀ سیلابی کلیک (Click Flooding): عبارت است از ارسال حجم بالایی از کلیک‌های بی‌هدف با هدف افزایش احتمال تصاحب اعتبار نصب یا خرید است.

• شبیه‌سازی دستگاه (Device Emulation): تقلید کامل رفتار یک کاربر واقعی با استفاده از ماشین‌های مجازی است. این شبیه‌سازی حتی شامل نصب و تعامل درون‌برنامه‌ای نیز می‌شود.

• مزرعۀ کلیک (Click Farm): مزرعۀ کلیک به گروه‌هایی از افرادی که به‌صورت دستی و در ازای پول، روی تبلیغات کلیک می‌کنند، گفته می‌شود. این عمل هرچند انسانی‌ است، اما همچنان نوعی تقلب محسوب می‌شود.

چه کسانی پشت تقلب‌های تبلیغاتی هستند؟

تقلب در تبلیغات فقط به یک گروه خاص محدود نمی‌شود. در ادامه با برخی از بازیگران این حوزه آشنا می‌شویم:

• رقبای تجاری: با کلیک روی تبلیغات رقبا، بودجۀ روزانۀ آن‌ها را تمام می‌کنند تا از نمایش خارج شوند.

• ناشران متقلب (وب‌سایت‌ها یا اپلیکیشن‌ها): برای کسب درآمد بیشتر، از روش‌هایی مانند کلیک‌های خودکار یا تحریک کاربران برای کلیک استفاده می‌کنند.

• اپلیکیشن‌های جعلی یا بدافزارها: این اپ‌ها در پس‌زمینه، تبلیغات را لود کرده و بدون اطلاع کاربر روی آن‌ها کلیک می‌کنند.

• کاربران مشوق‌دار: گاهی کاربران در ازای دریافت امتیاز، روی تبلیغات کلیک می‌کنند؛ حتی بدون داشتن علاقۀ واقعی به محتوا.

گوگل چطور کلیک فراد را ردیابی و از آن جلوگیری می‌کند؟

گوگل برای محافظت از تبلیغ‌دهندگان در برابر کلیک‌های تقلبی، سازوکارهای متنوعی در لایه‌های مختلف پلتفرم تبلیغاتی‌اش پیاده‌سازی کرده است. این روش‌ها از تحلیل هوش مصنوعی گرفته تا ابزارهای دستی‌ای را در برمی‌گیرند که هدف همۀ آن‌ها، حذف کلیک‌هایی است که از سوی کاربران واقعی و با نیت واقعی انجام نشده‌اند.

• شناسایی کلیک‌های نامعتبر: گوگل به‌طور خودکار کلیک‌هایی را که اشتباهی یا تصادفی انجام شده‌اند شناسایی کرده و هزینۀ آن‌ها را بازپرداخت می‌کند.

• ردیابی فعالیت‌های مشکوک: بررسی رفتارهایی مانند نرخ پرش بالا، IP تکراری یا الگوهای غیرعادی برای تشخیص تقلب را ردیابی می‌کند.

• استفاده از هشدارهای Google Analytics: تبلیغ‌دهندگان می‌توانند هشدارهایی برای افزایش ناگهانی نرخ کلیک یا نرخ پرش تنظیم کنند.

• قابلیت حذف IPهای مشکوک: از طریق تنظیمات Google Ads، می‌توان IPهایی را که رفتار مشکوک دارند، مسدود کرد.

الگوریتم‌ها چگونه از تبلیغات PPC در برابر کلیک‌های تقلبی محافظت می‌کنند؟

در مواجهه با موج گستردۀ کلیک‌های تقلبی، کسب‌وکارها و پلتفرم‌های تبلیغاتی دیگر نمی‌توانند تنها به واکنش انسانی تکیه کنند. آن‌ها از ترکیب الگوریتم‌های پیشرفته و هوشمندی بهره می‌برند که وظیفه‌ دارند رفتارهای مشکوک را شناسایی و پیش از آن‌که منجر به زیان مالی شوند، متوقف کنند. این الگوریتم‌ها با تحلیل دقیق داده‌های ترافیکی، الگوهای رفتاری کاربران، و زمان‌بندی تعاملات، کلیک‌های نامعتبر را فیلتر می‌کنند. برخی از مهم‌ترین قابلیت‌های این الگوریتم‌ها عبارت‌اند از:

• تحلیل الگوی رفتاری کاربران: سیستم‌های هوشمند می‌توانند بین رفتار کاربران واقعی و فعالیت‌های مشکوک یا تکراری تمایز قائل شوند. برای مثال، کلیک‌هایی که هیچ تعاملی به دنبال ندارند، نرخ پرش بالایی دارند یا تنها چند ثانیه در صفحه باقی می‌مانند، به‌عنوان رفتار غیرطبیعی علامت‌گذاری می‌شوند.

• استفاده از مدل‌های یادگیری ماشین: این الگوریتم‌ها با یادگیری مداوم از داده‌های تاریخی، قادرند الگوهای جدید تقلب را پیش‌بینی کرده و به‌صورت خودکار به آن‌ها واکنش نشان دهند؛ بدون آن‌که نیازی به دخالت انسانی باشد.

• شناسایی فعالیت‌های غیرعادی براساس دستگاه و موقعیت مکانی: اگر از یک منطقۀ خاص یا دستگاه‌هایی با نرخ کلیک غیرعادی، فعالیت‌هایی ثبت شود، سیستم به‌سرعت آن‌ها را به‌عنوان مورد مشکوک شناسایی و مسدود می‌کند.

• پاسخ‌گویی در زمان واقعی: بر خلاف فیلترهای سنتی، این الگوریتم‌ها به‌صورت لحظه‌ای به تغییرات مشکوک واکنش نشان می‌دهند و می‌توانند رفتارهای جدید را در همان لحظه شناسایی و کنترل کنند.

• تحلیل IP و داده‌های فنی دستگاه: با ثبت و تحلیل دقیق آی‌پی‌ها، نوع مرورگر، سیستم‌عامل و سایر داده‌های فنی، الگوریتم‌ها می‌توانند فعالیت‌های تکراری، پنهان‌کارانه یا ربات‌گونه را به‌سرعت تشخیص دهند.

الگوریتم‌های مقابله با کلیک تقلبی به‌مرور زمان هوشمندتر و دقیق‌تر شده‌اند و در صورتی که در کنار نظارت انسانی و تنظیمات حرفه‌ای کمپین به کار گرفته شوند، می‌توانند از هدررفت میلیون‌ها تومان بودجۀ تبلیغاتی جلوگیری کنند.

جمع‌بندی

کلیک‌های تقلبی یکی از تهدیدهای جدی تبلیغات آنلاین هستند؛ تهدیدی که نه‌تنها منجر به هدررفت سرمایه می‌شود، بلکه می‌تواند داده‌های تحلیلی را نیز تحریف کرده و تصمیم‌گیری‌های نادرست را در پی داشته باشد. از آنجا که تبلیغات کلیکی یکی از مؤثرترین روش‌ها برای جذب مخاطبان هدف است، هر کلیک تقلبی می‌تواند بهره‌وری کمپین را کاهش دهد.

با توجه به رشد و پیچیدگی انواع کلیک فراد (از ربات‌ها گرفته تا رقبا و بدافزارها) استفاده از الگوریتم‌های پیشرفته و ابزارهای تشخیص تقلب بیش از پیش ضروری شده است. پلتفرم‌هایی مانند گوگل، با بهره‌گیری از هوش مصنوعی و سیستم‌های پیشرفته، موفق شده‌اند روش‌های مؤثری برای شناسایی کلیک‌های نامعتبر پیاده‌سازی کنند و اطمینان خاطر بیشتری برای تبلیغ‌دهندگان فراهم آورند.

در نهایت، برای محافظت از بودجۀ تبلیغاتی و حفظ اعتبار کمپین‌ها، لازم است کسب‌وکارها با دقت بیشتری به شناسایی و مدیریت کلیک‌های تقلبی بپردازند. ترکیب ابزارهای هوشمند، الگوریتم‌های دقیق و نظارت انسانی، می‌تواند عملکرد تبلیغات را به‌طور چشمگیری بهبود ببخشد و از اتلاف منابع جلوگیری کند.

سؤالات متداول