رمزگشاییِ خطاهای خزش (Crawl Errors)

تصور کنید وب‌سایتی زیبا و پرمحتوا دارید. ساعت‌ها برای ساخت و بالابردن آن زحمت کشیده‌اید و اکنون منتظرید تا کاربران از هر گوشۀ جهان آن را کشف کنند. اما ناگهان درمی‌یابید که این کاربران هرگز به سایت شما نمی‌رسند. دلیل آن چیست؟ شاید مشکل از جایی باشد که کمتر به آن توجه می‌کنیم: خطاهای خزش (Crawl Errors).

در دنیای پیچیدۀ سئو، قابلیت خزش و ایندکس‌شدن توسط موتورهای جست‌وجو، شریان حیاتی هر وب‌سایتی به شمار می‌رود. اگر موتورهای جست‌وجو نتوانند صفحات شما را به درستی ببینند و بخوانند، عملاً سایت شما برای میلیاردها جست‌وجوی روزانه نامرئی خواهد ماند. اینجاست که خطاهای خزش وارد می‌شوند؛ موانع نامرئی‌ای که می‌توانند رؤیای رتبه‌های برتر گوگل را به کابوسی از ترافیک از دست رفته تبدیل کنند.

در این مطلب از بلاگ صباویژن، به عمق دنیای خطاهای خزش سفر خواهیم کرد. از تعریف ساده آن‌ها گرفته تا انواع پیچیده‌شان، دلایل وقوع و مهم‌تر از همه، راهکارهای عملی برای شناسایی و رفع آن‌ها را بررسی می‌کنیم. اگر می‌خواهید سایت شما نفس بکشد و در نتایج جست‌وجو بدرخشد با ما همراه باشید تا اسرار خطاهای خزش را رمزگشایی کنیم و وب‌سایت شما را به اوج موفقیت سئو برسانیم.

خطاهای خزش چیست و چرا باید نگران آن‌ها باشیم؟

برای درک خطاهای خزش، ابتدا باید با خودِ فرایند خزش (Crawling) آشنا شویم. ربات‌های موتور جست‌وجو، که معروف‌ترین آن‌ها Googlebot است، مانند کتابدارانی خستگی‌ناپذیر در اینترنت پرسه می‌زنند. آن‌ها لینک‌ها را دنبال می‌کنند تا صفحات جدید و به‌روز شده را کشف و محتوای آن‌ها را مطالعه کنند. سپس این اطلاعات را در کتابخانه‌ای عظیم به نام ایندکس (Index) گوگل ذخیره می‌کنند. وقتی کاربری چیزی را جست‌وجو می‌کند، گوگل به‌سرعت این کتابخانه را می‌گردد تا بهترین و مرتبط‌ترین پاسخ را بیابد.

خطای خزش زمانی اتفاق می‌افتد که این کتابدار دیجیتال (Googlebot) در مسیر خود برای دسترسی به یک صفحه یا کل سایت شما با مانع روبه‌رو شود. این موانع می‌توانند دلایل مختلفی مانند: یک آدرس اشتباه یا مشکلات فنی پیچیده در سرور، داشته باشند.

تأثیر این خطاها فراتر از یک مشکل فنی ساده است. هر صفحه‌ای که خزش نشود، ایندکس هم نخواهد شد و در نتیجه، هیچ شانسی برای کسب رتبه در نتایج جست‌وجو نخواهد داشت. این یعنی از دست دادن مشتریان بالقوه، کاهش بازدید و تضعیف اعتبار برند شما.

انواع خطاهای خزش

گوگل برای اینکه کار ما را راحت‌تر کند، خطاهای خزش را به دو دستۀ اصلی تقسیم کرده است. درک تفاوت این دو دسته، اولین قدم برای عیب‌یابی مؤثر است.

1. خطاهای سایت (Site Errors): این موارد مشکلات «کلان» هستند که کل وب‌سایت شما را تحت تأثیر قرار می‌دهد. وقتی با یک خطای سایت مواجه می‌شوید، یعنی ربات‌های گوگل احتمالاً حتی نمی‌توانند به صفحۀ اصلی شما هم دسترسی پیدا کنند. این نوع خطاها بسیار حیاتی هستند و باید فوراً برطرف شوند.
2. خطاهای آدرس اینترنتی (URL Errors): خطاهای آدرس اینترنتی مشکلات «خرد» هستند و فقط یک صفحۀ خاص را درگیر می‌کنند. در این حالت، ربات‌ها می‌توانند سایر بخش‌های سایت شما را بخزند، اما در دسترسی به یک یا چند URL خاص دچار مشکل شده‌اند. اگرچه این خطاها به اندازۀ خطاهای سایت فوری نیستند، اما تعداد زیاد آن‌ها می‌تواند به سئوی کلی شما آسیب جدی بزند.

حالا بیایید عمیق‌تر شویم و با جزئیات هر یک از این خطاها و راه‌حل‌هایشان آشنا شویم.

بخش اول: خطاهای سایت (Site Errors) – مشکلات در سطح کلان

این خطاها مانند یک زلزله برای سایت شما هستند و می‌توانند دسترسی به کل آن را مختل کنند.

۱) خطاهای سرور (Server Errors): وقتی قلب سایت شما از کار می‌افتد

سرور، خانه‌ی وب‌سایت شماست. خطاهای سرور زمانی رخ می‌دهند که این خانه در پاسخ به درخواست بازدیدکنندگان (از جمله ربات‌های گوگل) دچار مشکل شود. این خطاها معمولاً با کدهای وضعیت سری 5xx شناخته می‌شوند. در ادامه به معرفی انواع خطاهای سرور می‌پردازیم.

• 500 Internal Server Error (خطای داخلی سرور):
  • معنی: این یک خطای عمومی و مبهم است که می‌گوید «یک جای کار در سرور می‌لنگد، اما دقیقاً نمی‌دانم کجا». این خطا می‌تواند ناشی از یک افزونۀ ناسازگار، کدنویسی اشتباه یا کمبود حافظۀ سرور باشد.
  • راه حل:
    1. بررسی لاگ‌های سرور: اولین قدم، بررسی فایل‌های لاگ (Error Logs) در هاست شماست. این لاگ‌ها معمولاً اطلاعات دقیقی دربارۀ منشأ خطا ارائه می‌دهند.
    2. غیرفعال کردن افزونه‌ها: اگر از یک سیستم مدیریت محتوا مانند وردپرس استفاده می‌کنید، تمام افزونه‌ها را غیرفعال کنید. اگر مشکل حل شد، آن‌ها را یکی‌یکی فعال کنید تا افزونۀ مشکل‌ساز را بیابید.
    3. افزایش حافظۀ PHP: در برخی موارد، افزایش محدودیت حافظۀ PHP از طریق تنظیمات هاست می‌تواند مشکل را حل کند.
    4. تماس با پشتیبانی هاست: اگر هیچ‌کدام از این راه‌ها جواب نداد، بهترین کار تماس با تیم پشتیبانی شرکت میزبانی وب شماست.
• 502 Bad Gateway (درگاه نامعتبر):
  • معنی: این خطا یعنی سرور شما که به‌عنوان یک واسطه عمل می‌کند، پاسخی نامعتبر از سرور اصلی (بالادستی) دریافت کرده است. این مشکل معمولاً در زمان ترافیک بسیار بالا یا مشکلات شبکه‌ای رخ می‌دهد.
  • راه حل: این مشکل اغلب موقتی است. چند دقیقه صبر کنید و صفحه را بازخوانی (Refresh) کنید. اگر مشکل ادامه داشت، با پشتیبانی هاست خود تماس بگیرید تا اتصالات بین سرورها را بررسی کنند.
• 503 Service Unavailable (سرویس در دسترس نیست):
  • معنی: این خطا به‌وضوح می‌گوید که سرور درحال‌حاضر قادر به پاسخگویی نیست. این اتفاق معمولاً به دلیل بار بیش از حد (ترافیک ناگهانی) یا در زمان تعمیر و نگهداری برنامه‌ریزی‌شده رخ می‌دهد.
  • راه حل: اگر در حال انجام تعمیرات هستید، این خطا طبیعی است. اما اگر به دلیل ترافیک بالا است، باید به فکر بهینه‌سازی منابع سرور یا ارتقای پلن هاستینگ خود باشید.
• 504 Gateway Timeout (پایان زمان درگاه):
  • معنی: این خطا شبیه به خطای 502 است، با این تفاوت که سرور واسطه اصلاً پاسخی از سرور اصلی دریافت نکرده و زمان انتظارش به پایان رسیده است. این مشکل می‌تواند ناشی از کندی سرور یا اسکریپت‌های سنگین باشد.
  • راه حل: اسکریپت‌ها و کوئری‌های پایگاه دادۀ خود را بهینه‌سازی کنید. عملکرد شبکه را بررسی کرده و در صورت لزوم با پشتیبانی هاستینگ مشورت کنید.

۲) خطاهای دی‌ان‌اس (DNS Errors): وقتی آدرس سایت شما گم می‌شود

DNS مانند دفترچه تلفن اینترنت است. وقتی شما نام یک دامنه را وارد می‌کنید، DNS آن را به آدرس IP سرور ترجمه می‌کند. خطای DNS یعنی ربات گوگل نتوانسته آدرس سایت شما را در این دفترچه تلفن پیدا کند. در ادامۀ این بخش به معرفی انواع خطاهای دی‌ان‌اس می‌پردازیم.

• DNS Timeout (پایان زمان DNS): سرور DNS برای پاسخگویی بیش از حد کند بوده است.
• DNS Lookup (جستجوی DNS): سرور DNS اصلاً نتوانسته دامنۀ شما را پیدا کند.
  • راه حل:
    • بررسی وضعیت دامنه: مطمئن شوید که دامنۀ شما منقضی نشده باشد.
    • تأیید تنظیمات DNS: وارد پنل مدیریت دامنۀ خود شوید و بررسی کنید که رکوردهای DNS به‌درستی به هاست شما اشاره می‌کنند.
    • تماس با ارائه‌دهنده: با شرکت ثبت‌کنندۀ دامنه و ارائه‌دهندۀ هاستینگ خود تماس بگیرید تا از صحت تنظیمات اطمینان حاصل کنید.

۳) خطاهای Robots.txt: وقتی به نگهبان دستور اشتباه می‌دهید

فایل robots.txt یک فایل متنی ساده است که در ریشۀ سایت شما قرار می‌گیرد و به ربات‌های موتور جست‌جو می‌گوید به کدام بخش‌های سایت شما سر بزنند و کدام بخش‌ها را نادیده بگیرند. یک اشتباه کوچک در این فایل می‌تواند به فاجعه منجر شود و کل سایت شما را از دسترس گوگل خارج کند. اما راه حل برطرف‌ کردن خطاهای robots.txt چیست؟

• مکان صحیح: مطمئن شوید فایل txt دقیقاً در دایرکتوری ریشه (مثلاً yourdomain.com/robots.txt) قرار دارد.
• بررسی سینتکس: یک اشتباه تایپی ساده می‌تواند کل فایل را بی‌اثر کند. از ابزارهای آنلاین تست txt (مانند ابزار موجود در سرچ کنسول گوگل) برای تأیید صحت آن استفاده کنید.
• عدم مسدودسازی کامل: مراقب باشید که به اشتباه دسترسی به کل سایت را با دستوری مانند Disallow: / مسدود نکرده باشید.

بخش دوم: خطاهای آدرس اینترنتی (URL Errors) – مشکلات در سطح صفحه

این خطاها روی صفحات خاصی تأثیر می‌گذارند. اگرچه خطرشان کمتر از خطاهای سایت است، اما تعداد زیاد آن‌ها نشانۀ یک سایت ضعیف و نامعتبر است. در این بخش با انواع خطاهای آدرس اینترنتی آشنا می‌شوید.

۱) 404 Not Found (یافت نشد)

• معنی: این خطا یعنی صفحه‌ای که کاربر یا ربات به دنبال آن بوده است، در این آدرس وجود ندارد. دلایل رایج آن شامل حذف یک صفحه، تغییر URL آن یا یک لینک شکسته است.
• راه حل:
  • اصلاح لینک‌های شکسته: اگر لینک از داخل سایت خودتان است، آن را اصلاح کنید.
  • ریدایرکت ۳۰۱: اگر صفحه‌ای را برای همیشه به آدرس جدیدی منتقل کرده‌اید، از یک ریدایرکت ۳۰۱ استفاده کنید تا هم کاربران و هم موتورهای جست‌وجو به آدرس جدید هدایت شوند. این کار اعتبار سئوی صفحۀ قدیمی را نیز به صفحۀ جدید منتقل می‌کند.
  • صفحۀ 404 سفارشی: یک صفحۀ 404 جذاب و کاربردی طراحی کنید که به بازدیدکنندگان کمک کند مسیر خود را بیابند. در این صفحه می‌توانید لینک صفحۀ اصلی، مقالات محبوب یا یک نوار جست‌وجو قرار دهید.

۲) Soft 404 (۴۰۴ نرم)

• معنی: این یکی از فریبنده‌ترین خطاهاست. در این حالت، سرور به گوگل می‌گوید صفحه وجود دارد، اما محتوای صفحه خالی است یا پیامی شبیه به «یافت نشد» نمایش می‌دهد. گوگل به اندازه‌ای هوشمند است که این تناقض را بفهمد و آن را به‌عنوان یک Soft 404 علامت‌گذاری کند. این خطاها بودجۀ خزش شما را هدر می‌دهند.
• راه حل:
  • محتوای مناسب اضافه کنید: اگر صفحه قرار است وجود داشته باشد، آن را با محتوای مرتبط و مفید پر کنید.
  • کد صحیح را برگردانید: اگر صفحه واقعاً باید حذف شود، مطمئن شوید که سرور شما کد وضعیت 404 (یا 410 برای حذف دائمی) را برمی‌گرداند.

۳) خطاهای ریدایرکت (Redirect Errors)

• معنی: ریدایرکت‌ها ابزار مفیدی هستند، اما استفادۀ نادرست از آن‌ها مشکل‌ساز است. خطاهای رایج شامل زنجیرۀ ریدایرکت (وقتی صفحۀ A به B، B به C و C به D ریدایرکت می‌شود) و حلقۀ ریدایرکت (وقتی صفحه A به B و B دوباره به A ریدایرکت می‌شود) هستند. این خطاها ربات‌ها را گیج کرده و مانع از رسیدن به مقصد نهایی می‌شوند.
• راه حل: ریدایرکت‌های خود را بازبینی و ساده کنید. هر URL باید مستقیماً و تنها با یک ریدایرکت به مقصد نهایی خود اشاره کند.

۴) 403 Forbidden (دسترسی ممنوع)

• معنی: این خطا یعنی سرور درخواست را درک کرده است، اما به دلایل امنیتی یا مجوزهای دسترسی، از نمایش محتوا خودداری می‌کند. این مشکل ممکن است به دلیل تنظیمات نادرست فایل یا محدودیت‌های IP باشد.
• راه حل: تنظیمات مجوز دسترسی (File Permissions) را در هاست خود بررسی کنید. اطمینان حاصل کنید که ربات‌های گوگل در لیست IPهای مسدود شده قرار ندارند.

۵) Access Denied (دسترسی رد شد)

• معنی: این خطا بسیار شبیه به 403 است، اما معمولاً به‌طور خاص توسط یک افزونۀ امنیتی یا فایروال ایجاد می‌شود که ربات گوگل را به‌عنوان یک تهدید شناسایی و مسدود می‌کند.
• راه حل: تنظیمات فایروال و افزونه‌های امنیتی (مانند Wordfence) را بررسی کنید. ربات‌های شناخته‌شدۀ موتورهای جست‌وجو را در لیست سفید قرار دهید تا به‌راحتی بتوانند سایت شما را خزش کنند.

چگونه خطاهای خزش را در سایت خود پیدا کنیم؟

حالا که با انواع خطاهای خزش آشنا شدیم، وقت آن است که آن‌ها را پیدا کنیم. دو ابزار اصلی برای این کار وجود دارد:

۱) سرچ کنسول گوگل

این ابزار رایگان گوگل، مستقیم‌ترین راه برای فهمیدن این است که گوگل سایت شما را چگونه می‌بیند. برای این منظور مراحل زیر را انجام دهید:

1. وارد حساب سرچ کنسول خود شوید و از منوی سمت چپ، به بخش Indexing > Pages بروید.
2. در این صفحه، یک نمودار از وضعیت ایندکس صفحات خود مشاهده می‌کنید. به بخش “Not indexed” توجه ویژه‌ای داشته باشید.
3. در پایین نمودار، لیستی از دلایل ایندکس نشدن صفحات وجود دارد (Why pages aren’t indexed). هر کدام از این دلایل، نوعی خطای خزش یا ایندکس است. روی خطاهایی مانند Not found (404)، Server error (5xx) یا Soft 404 کلیک کنید.
4. با کلیک روی هر خطا، لیستی از تمام URLهایی که با آن مشکل مواجه هستند به شما نمایش داده می‌شود. شما می‌توانید هر URL را به‌صورت جداگانه با ابزار URL Inspection بررسی کنید تا جزئیات بیشتری به دست آورید.

۲) ابزارهای ممیزی سایت (مانند Semrush Site Audit)

ابزارهای حرفه‌ای سئو مانند Semrush، Ahrefs یا Screaming Frog می‌توانند ممیزی فنی کاملی از سایت شما انجام دهند و خطاهای خزش را با جزئیات دقیق گزارش کنند. برای مثال در Semrush:

1. یک پروژه برای سایت خود ایجاد کرده و ابزار Site Audit را اجرا کنید.
2. پس از اتمام خزش، به تب Issues بروید. این ابزار تمام مشکلات فنی سایت شما را بر اساس شدت (Errors, Warnings, Notices) دسته‌بندی می‌کند.
3. به دنبال خطاهای مربوط به بخش Crawlability باشید. این گزارش‌ها به شما می‌گویند کدام صفحات مسدود شده‌اند، کدام‌ها خطای 4xx یا 5xx دارند و چرا.
4. یکی از بهترین ویژگی‌های این ابزارها این است که برای هر خطا، توضیح کاملی دربارۀ «چرا و چگونه آن را برطرف کنیم» ارائه می‌دهند.

نتیجه‌گیری

خطاهای خزش می‌توانند موانع بزرگی در مسیر موفقیت سئوی سایت شما باشند. اما با شناخت دقیق آن‌ها، استفاده از ابزارهای مناسب برای شناسایی و پیاده‌سازی راه‌حل‌های مؤثر، می‌توانید این موانع را از سر راه بردارید. به یاد داشته باشید که سئو یک فرایند مداوم است و نظارت منظم بر سلامت فنی سایت شما، کلید حفظ و بهبود رتبه‌بندی و جذب ترافیک ارگانیک بیشتر است.

با رفع این خطاها، نه‌تنها به موتورهای جست‌وجو کمک می‌کنید تا سایت شما را بهتر درک کنند، بلکه تجربۀ کاربری را نیز بهبود می‌بخشید. یک سایت بدون خطا، سایتی است که هم برای ربات‌ها و هم برای انسان‌ها دلپذیرتر است. پس همین حالا دست به کار شوید، سلامت فنی سایت خود را بررسی کنید و مسیر را برای رشد و دیده‌شدن هموار سازید.